Tachograf jest urządzeniem, które pomaga kierowcom w organizacji czasu pracy. Dzięki temu urządzeniu osoby prowadzące pojazd wiedzą, kiedy powinni zrobić przerwę w trasie. To oczywiście niejedyna funkcja tego urządzenia. Sprawdź informacje, które warto o nim wiedzieć.
Tachograf to urządzenie, które rejestruje okresy jazdy i odpoczynku kierowcy samochodu ciężarowego. Oprócz tego zapisuje drogę, którą przejechał pojazd, a także aktywności kierowcy, do których należą: czas jego jazdy, odpoczynku czy dyżuru. Nie ma oficjalnej daty, w której kraje Europy i świata wprowadziły obowiązek używania tachografu. W Polsce takie plany były już w latach 80, jednak nie doszły do skutku. Dopiero w 1992 roku wprowadzono ten obowiązek.
Tachograf analogowy jest spotykany w samochodach sprzed 2006 roku. To właśnie wtedy nastąpiła rewolucja, która doprowadziła do montażu tachografów cyfrowych. Wersja analogowa zapisuje parametry pracy kierowcy na tarczkach, które nazywane są wykresówkami. Robi to za pomocą rysika, który zapisuje dane z czujnika ruchu zamontowanego w skrzyni biegów. Urządzenie zapisuje również obroty silnika.
Tachograf analogowy został wycofany z użycia ze względu na możliwość łatwej zmiany danych na wykresówce. W niektórych wypadkach same odczyty nie były również zgodne z rzeczywistością. Papierowa wersja tachografu mogła zapisać maksymalnie 24 godziny pracy kierowcy. W przypadku nowoczesnych tachografów cyfrowych karty mają dużo większą pojemność, choć obowiązek sczytywania danych określony jest w ustawie.
Można spotkać różne rodzaje tachografów analogowych. Różnią się one od siebie napędem, sposobem umieszczenia wykresówki, zasilaniem czy też sposobem rejestracji danych.
Przykładowe modele tachografów analogowych:
Tachograf cyfrowy jest urządzeniem, którego montaż stał się obowiązkowy we wszystkich samochodach powyżej 3,5 od 1 maja 2006 roku. Rejestruje on czas pracy kierowców, drogę, którą przebyli oraz różnego rodzaju usterki czy zdarzenia losowe. Tachograf cyfrowy – w przeciwieństwie do tachografu analogowego – zapisuje wszystkie powyższe dane na karcie z chipem oraz na twardym dysku. Aby uruchomić tachograf cyfrowy, należy włożyć do niego kartę kierowcy.
Przykładowe modele tachografów cyfrowych:
Tachograf cyfrowy jest wyposażony w kartę kierowcy. W przypadku kontroli drogowej kierowca ma obowiązek udostępnić kartę, którą może sczytać np. Inspekcja Transportu Drogowego. Znajdują się na niej dane, które pozwalają na sprawdzenie najważniejszych parametrów dotyczących bezpieczeństwa jazdy kierowcy.
W tym miejscu warto wspomnieć o zmianach w przepisach. W Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 5 listopada 2010 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych, dane z tachografu cyfrowego powinny być pobierane co najmniej raz na 90 dni. Są jednak sytuacje, w których takiego odczytu należy dokonać natychmiast. Należą do nich między innymi sytuacje, w których następuje trwałe bądź okresowe przekazanie pojazdu innemu podmiotowi. Dane należy również zgrać w przypadku wycofania pojazdu z tachografem cyfrowym z użytkowania.
Wszystkie karty, które przeznaczone są do używania w tachografie, wydawane są przez Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych. Wyróżnia się kilka podstawowych rodzajów kart:
Pierwszą z nich jest opisywana wcześniej karta kierowcy. Wydawana jest kierowcom, którzy posiadają uprawnienia do niej na okres pięciu lat. Sam proces, od czasu złożenia wniosku, może trwać nawet do 26 dni roboczych. Można sprawdzić status wniosku złożonego w przeciągu ostatnich 90 dni na stronie Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Karta kierowcy umożliwia jego identyfikację oraz sczytywanie danych rejestrowanych przez tachograf cyfrowy. Dane z karty kierowcy należy zgrywać co 28 dni.
Karta przedsiębiorstwa przysługuje tym firmom, które są właścicielami lub użytkownikami pojazdów samochodowych objętych obowiązkiem instalacji i użytkowania tachografu cyfrowego. Karta ta, podobnie jak karta kierowcy, wydawana jest na okres 5 lat. Każde przedsiębiorstwo może posiadać dowolną liczbę kart, dzięki którym możliwy jest dostęp do danych, zapisanych w tachografie cyfrowym.
Kolejnym rodzajem karty jest karta warsztatowa. Wydawana jest na okres 1 roku, jednak nie dłużej niż okres ważności uprawnień technika. Dzięki tej karcie technik może dokonać aktywacji oraz kalibracji tachografu. Umożliwia również testowanie i pobieranie danych.
Karta kontrolna przysługuje organom, które mogą sprawdzać dane z tachografu. Umożliwia ona uzyskanie dostępu do danych przechowywanych w tachografach lub kartach kierowców w celu odczytu, drukowania i pobierania.
Legalizacja tachografu to obowiązkowa czynność, która ma na celu zapewnienie, że urządzenie prawidłowo i zgodnie z przepisami rejestruje dane dotyczące pracy kierowcy oraz parametrów jazdy. Legalizacja tachografu polega na sprawdzeniu i potwierdzeniu, że tachograf właściwie rejestruje czas pracy kierowcy, prędkość oraz przebieg pojazdu. Obejmuje kontrolę techniczną, kalibrację oraz zabezpieczenie urządzenia specjalnymi plombami. Legalizację przeprowadzają wyłącznie uprawnione warsztaty, a jej efektem jest potwierdzenie wiarygodności zapisanych danych.
Tachograf jest urządzeniem podlegającym przepisom prawa. Od 1 stycznia 2022 roku — zgodnie z ustawą z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021, poz. 2328) – można zatrzymać prawo jazdy kierowcy, który próbuje oszukać tachograf (niedozwolona ingerencja w układ elektroniczny urządzenia, mająca na celu fałszowanie realnego czasu pracy). Ustawodawca przewidział sytuacje, które podlegają karze i należą do nich między innymi brak rejestracji podróży kierowcy za pomocą wykresówki, bądź karty kierowcy. Również osoby, które rejestrują podróż na dwie karty bądź kilka różnych wykresówek mogą stracić dokument upoważniający do prowadzenia pojazdu. Także osoba, która korzystała z niedozwolonego urządzenia, przedmiotu czy oprogramowania umożliwiającego lub powodującego fałszerstwo bądź modyfikację danych rejestrowanych przez tachograf podlega karze grzywny oraz odebraniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy. To samo dotyczy osoby, która nie włączyła tachografu przed rozpoczęciem podróży.
2 lutego 2022 roku zaszły zmiany w zakresie używania tachografu na terenie Unii Europejskiej. Wszystko przez wprowadzone przepisy Pakietu Mobilności. Zanim kierowca ciężarówki przekroczy granicę danego państwa, np. Niemiec czy Francji, ma obowiązek zatrzymać się i wprowadzić symbol tego kraju na tachografie. Brak takiego działania i wykrycie go przez odpowiednie służby jest bardzo kosztowne. Według polskiego taryfikatora stawka wynosi 100 złotych za każdy dzień bez wymaganego wpisu. Stawki w innych krajach Unii Europejskiej są znacznie wyższe i mogą sięgać nawet do prawie tysiąca euro.
Eksperci zwracają uwagę na fakt, iż nowe przepisy są dość skomplikowane i wymagają od kierowców przejścia odpowiednich szkoleń. Dodatkowo niektórzy z nich uważają, że obowiązek zatrzymania się w wielu wypadkach jest trudny do spełnienia. Wszystko przez brak odpowiedniej ilości parkingów dla ciężarówek i autobusów na terenie Unii Europejskiej.
Nowe przepisy dotyczą każdego typu pojazdu wyposażonego w tachograf. Niezależnie od tego, czy jest to auto z 2002 roku, czy z 2022 roku, każdy jest zobowiązany do przestrzegania przepisów. Warto wspomnieć, że od 2025 roku każdy samochód powyżej 3,5 tony musi być wyposażony w Tachograf II Generacji. To urządzenie automatycznie zapisuje kraj, do którego właśnie wjeżdża pojazd.
Regularnie dostarczamy informacji o naszym systemie oraz na tematy z branży TSL.
Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco.
Artykuł został napisany przez zespół fireTMS, w oparciu o wiedzę, doświadczenie i znajomość branży TSL.
W transporcie drogowym nie ma miejsca na przypadek. Kierowcy zawodowi, przewoźnicy i inspektorzy ITD swoją pracę opierają na rzetelnych danych zapisywanych w tachografie. Urządzenie to rejestruje czas jazdy i odpoczynku, dyspozycyjność oraz inne aktywności, a także prędkość i przebieg pojazdu. To właśnie tachograf jest podstawą do oceny przestrzegania norm czasu pracy kierowców i do rozliczeń […]
9 minut czytania
Jednym z obowiązków firm transportowych jest instalacja, kalibracja i legalizacja tachografu w samochodach ciężarowych. Stosowanie tachografów wynika z prawa w Polsce i w Unii Europejskiej, a za brak kalibracji grożą kary. Dowiedz się z tego artykułu wszystkiego, co trzeba wiedzieć o tachografach. Tachograf cyfrowy – co to jest? Tachograf cyfrowy jest urządzeniem elektronicznym wykorzystywanym w […]
4 minuty czytania
Inteligentny tachograf drugiej generacji (G2V2) stał się rzeczywistością w branży transportowej w sierpniu 2023 roku, od kiedy to jest obowiązkowym wyposażeniem nowych pojazdów ciężarowych. W kolejnych latach obowiązek posiadania takiego urządzenia obejmie stopniowo wszystkie pojazdy w transporcie międzynarodowym. Czym dokładnie jest tachograf inteligentny drugiej generacji, jakie nowości wprowadza i jak wpłynie na codzienną pracę kierowców? […]
9 minut czytania