Nowe tachografy od sierpnia 2023 – jak się przygotować?

Nowe tachografy posiadają funkcje, które ułatwią pracę zarówno służbom kontrolującym kierowców, jak i samym truckerom. Jednak wprowadzenie do powszechnego użytku inteligentnych tachografów drugiej generacji będzie kłopotliwe co najmniej z dwóch powodów. Sprawdź, jak przygotować się na nowe tachografy od sierpnia 2023 roku.

Wiosną 2023 r. stało się jasne, że jedna z podstawowych funkcjonalności inteligentnych tachografów nie będzie dostępna w dniu wprowadzenia urządzeń na rynek. Im bliżej tego terminu, tym trudniej w ogóle kupić inteligentne tacho, ponieważ popyt na te urządzenia przewyższa ich podaż. Dlatego podpowiadamy, jak przygotować się do nowych tachografów?

Czym charakteryzują się nowe tachografy drugiej generacji?

Zacznijmy od tego, że wprowadzenie do użytku tachografów drugiej generacji wynika z przyjęcia przepisów Pakietu mobilności. Urządzenia te charakteryzują się między innymi posiadaniem funkcji automatycznej rejestracji przekroczeń granic państw Unii Europejskiej, dzięki wykorzystaniu lokalizacji GNSS.

Oprócz tego nowe tachografy są wyposażone w pojemniejsze pamięci wewnętrzne, co wydłuża dostępny zakres kontroli między innymi czasu pracy kierowcy. Zmiany te idą w parze z wprowadzeniem nowych kart kierowców, które również przechowywać będą więcej zarejestrowanych przez urządzenie danych. Charakterystyczne dla nowych tachografów jest również to, że umożliwiają służbom kontrolującym zdalny odczyt informacji z urządzenia bez konieczności zatrzymywania ciężarówki w celu przeprowadzenia inspekcji. 

Od kiedy będą wprowadzone nowe tachografy?

Odpowiedź na pytanie, od kiedy będą wprowadzone nowe tachografy spędza sen z powiek wielu przewoźnikom. Wprowadzenie tych urządzeń zaplanowano w czterech etapach, które opisane są poniżej:

• od 21 sierpnia 2023 roku nowe tachografy staną się obowiązkowym wyposażeniem nowych ciężarówek, wykorzystywanych w transporcie międzynarodowym w UE, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii oraz Norwegii
• do 31 grudnia 2024 roku potrwa pierwszy etap wymiany tachografów analogowych oraz modeli cyfrowych (nieinteligentnych) wyprodukowanych przed czerwcem 2019 roku. Dlatego od 1 stycznia 2025 roku we wszystkich pojazdach ciężarowych w ruchu międzynarodowym będą musiały być zamontowane inteligentne tachografy pierwszej lub drugiej generacji 
• do 21 sierpnia 2025 r. należy wymienić  tachografy inteligentne pierwszej generacji na tacho drugiej generacji w ciężarówkach wykorzystywanych na trasach międzynarodowych
• od 1 lipca 2026 roku zacznie obowiązywać wymóg posiadania nowych tachografów również w busach, czyli pojazdach o dmc od 2,5. do 3,5 t., wykorzystywanych transporcie międzynarodowym

Co oznaczają inteligentne tachografy dla kierowców i przedsiębiorstw transportowych?

Wprowadzenie nowych tachografów dla przewoźników oznacza przede wszystkim koszty związane z zakupem nowych urządzeń, których na dodatek brakuje na rynku. Zainteresowanie nimi okazało się bowiem tak duże, że wielu producentów wyprzedało swoje stocki. 

A wszystko dlatego, że chociaż od 21 sierpnia tachografy drugiej generacji są obowiązkowe w tylko nowych ciężarówkach, to jednak ich wykorzystanie również w starszych pojazdach umożliwia od tego dnia wykonywanie dodatkowych operacji załadunku lub rozładunku bez konieczności zgłaszania kierowcy do unijnego systemy delegowania. 

Oczywiście inteligentne tachografy dostarczą też nowych funkcjonalności jak automatyczna rejestracja przekroczenia granicy czy wspomniana już możliwości wykonywania zdalnej kontroli bez zatrzymywania pojazdu. Większa ilość danych, dłużej przechowywanych przez nowe tachografy, umożliwi również szerszy zakres kontroli pracy kierowcy. Akurat z tej funkcjonalności częściej będą korzystać inspektorzy ITD, ale i dla wielu przewoźników może być ona atrakcyjna. 

Funkcjonalność GPS w nowych tachografach — jakie korzyści przynosi?

Funkcjonalność GPS w nowych tachografach leży u podstaw wprowadzenia tych urządzeń do użytku. Dzięki tej funkcji kierowca nie musi już manualnie oznaczać faktu przekroczenia granicy państwa UE, ponieważ wykona się to automatycznie. Do prawidłowego działania tej funkcji potrzebny jest jednak sygnał uwierzytelnienia OSMNA (Open Service Navigation Message Authentication), którego dostawcą ma być Europejska Agencja Kosmiczna. 

Problem w tym, że ESA (European Space Agency) udostępni uwierzytelnienie OSMNA dopiero pod koniec 2023 roku. Komisja Europejska mogła więc poczekać z wprowadzeniem obowiązku posiadania tachografów drugiej generacji do momentu osiągnięcia pełnej funkcjonalności systemu. Zamiast tego zdecydowała, że od 21 sierpnia 2023 do chwili dostępności sygnału OSMNA montowane będą tzw. tachografy przejściowe. To urządzenia zgodne ze specyfikacją standardu tachografów drugiej generacji, ale bez obsługi uwierzytelnienia OSMNA. Gdy ten system zacznie funkcjonować, przewoźnicy do marca 2026 r. będą mieli czas na wykonanie aktualizacji oprogramowania przejściowych tachografów. 

Niezależnie od problemów związanych z uwierzytelnieniem OSMNA, funkcjonalność GPS w nowych tachografach już od 21 sierpnia 2023 r. umożliwi:

• automatyczną rejestrację przekroczenia granicy
• automatyczną rejestrację załadunku oraz rozładunku z oznaczeniem pozycji
• oznaczenie typu przewozu (osoby / rzeczy)

Jak przygotować się na wprowadzenie nowych tachografów?

W ramach przygotowań do wprowadzenia nowych tachografów przewoźnicy muszą działać równolegle na wielu frontach. Z jednej strony trzeba zabezpieczyć dostępność urządzeń dla firmy oraz ustalić terminy ich montażu w pojazdach. Wcześniej należy jednak poznać wymagania techniczne nowych tachografów i ogólne przepisy, które ich dotyczą. 

Konieczne jest oczywiście przeszkolenie kierowców z obsługi nowych urządzeń. Warto pamiętać, że nowe urządzenia będą posiadały funkcję monitoringu i rejestracji działań, które mogłyby zakłócać ich pracę. Wszystko po to, aby zniechęcić ewentualnych entuzjastów manipulacji przy nowych tachografach.

Jaki zakres magazynowanych danych będą mieć nowe tachografy?

W porównaniu do poprzedniej generacji nowe tachografy zabierają i przechowują znacznie więcej danych. Magazynują bowiem informacje z 56 dni o:

• czynnościach wkładania i wyjmowania kart kierowców
• prędkości, pokonanego dystansu i lokalizacjach pojazdu
• czasie pracy kierowcy
• czynnościach wykonywanych przez kierowcę, w tym również informacje wprowadzane manualnie
• lokalizacjach rozpoczęcia i zakończenia okresu pracy
• usterkach
• wynikach auto diagnostyki urządzenia

Dodatkowo nowe tachografy posiadają moduły łączności Bluetooth, które umożliwią komunikację z zewnętrznymi systemami transportowymi oraz innymi urządzeniami (np. smartfony z odpowiednimi aplikacjami). 

Ile kosztują cyfrowe tachografy?

W przypadku zakupu nowej ciężarówki koszt tachografu drugiej generacji wliczony jest już w jej cenę. Montaż nowego tachografu w starszym pojeździe to koszt z przedziału między 4000 za 5000 zł netto. Pamiętajmy, że w obu przypadkach do dyspozycji są przejściowe wersje tachografów, które we właściwym czasie trzeba będzie zaktualizować, aby mogły korzystać z uwierzytelnienia OSMNA. Cena takiej aktualizacji ma wahać się pomiędzy 150 a 300 euro. 

Nowe tachografy — najczęściej zadawane pytania

Poniżej prezentujemy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania, dotyczące nowych tachografów.