Ceny frachtu – od czego zależą i jak je obliczyć?

Cena frachtu to jeden z kluczowych elementów kosztów w firmach zajmujących się transportem i spedycją. Wpływają na rentowność przewozów, planowanie dostaw oraz konkurencyjność firmy na rynku. Zarówno fracht drogowy krajowy, jak i fracht międzynarodowy podlegają wielu czynnikom, które mogą znacząco zmieniać ostateczną stawkę. W tym artykule wyjaśniamy, od czego zależą ceny frachtu, jak przebiega wycena transportu oraz jakie elementy wpływają na końcowy koszt przewozu towarów.

Czym jest fracht i co obejmuje jego cena?

Fracht to opłata za przewóz ładunku z punktu nadania do miejsca dostawy. W praktyce oznacza całkowity koszt transportu towarów, który ponosi zleceniodawca przewozu. Cena frachtu obejmuje kilka elementów:

• podstawowa stawka transportowa za kilometr lub za ładunek,
• koszty paliwa,
• opłaty drogowe,
• koszty pracy kierowcy
• dodatkowe opłaty logistyczne,
• ubezpieczenie transportu.

W przypadku transportu międzynarodowego mogą pojawić się również dodatkowe koszty, takie jak opłaty celne, przygotowanie dokumentacji czy obsługa logistyczna.

Od czego zależą ceny frachtu?

W przypadku stawek transportowych trudno mówić o stałości, ponieważ są uzależnione od wielu czynników. Wśród nich znajdziemy zarówno czynniki operacyjne, jak np. trasa przejazdu, jak i rynkowe, choćby w postaci zmieniających się cen paliw.

Co najbardziej wpływa na wysokość stawek transportowych i cen frachtu?

• Odległości pomiędzy punktem początkowym i końcowym przewozu
• Szczegóły trasy, jak np. wybór dróg płatnych, przewóz przez kraje z wysokim mytem
• Rodzaj i waga ładunku
• Rodzaj pojazdu użytego do przewozu
• Dostępność przewoźników
• Ceny paliwa
• Stawki kierowców
• Popyt i podaż na rynku transportowym

Przykładowo, transport ciężkiego ładunku, wymagającego specjalistycznego pojazdu i naczepy, będzie droższy niż przewóz paletowy. Tak samo przejazd na podobnej odległościowo trasie będzie droższy, jeśli punkt końcowy lub startowy znajdzie się w Szwajcarii (kraj z wysokim mytem), a nie np. we Włoszech. 

Ceny frachtu w transporcie krajowym i międzynarodowym

Fracht krajowy zazwyczaj rozliczany jest na podstawie stawki kierowcy, liczby kilometrów, rodzaju wybranej drogi oraz typu pojazdu. Wycena jest relatywnie prostsza, ponieważ nie obejmuje dodatkowych formalności związanych z przekraczaniem granic. Z kolei kalkulacja dla frachtu międzynarodowego musi uwzględniać dodatkowe czynniki, takie jak:

• odmienne przepisy transportowe w różnych krajach,
• opłaty drogowe i winiety,
• różnice w cenach paliwa,
• obsługę dokumentacji transportowej.

Z tego powodu transport cargo na trasach międzynarodowych jest zazwyczaj droższy i bardziej złożony logistycznie.

Jak oblicza się koszt frachtu krok po kroku?

Wycena transportu drogowego to proces, który składa się z kilku etapów, ale wymaga kompleksowego podejścia, bowiem na każdym z nich można natrafić na specyficzne warunki, np. związane z informacjami od spedytora, które wpływają znacząco na inne elementy wyceny. Przykładem może być przewóz ADR, który pociąga za sobą konieczność wyznaczenia kierowcy z odpowiednimi uprawnieniami i innymi stawkami.

1. Określenie parametrów ładunku

Na etapie określania parametrów ładunku należy przetworzyć wszystkie informacje otrzymane od jego właściciela i oszacować wstępne koszty przewozu.

Parametry brane pod uwagę na tym etapie wyceny:

• waga przesyłki,
• objętość,
• rodzaj i liczba jednostek przewozu, np. paleta, kontener, litr, tona,
• wymagania dotyczące transportu, np. chłodnia, cysterna, ADR.

2. Wybór pojazdu

Z informacji dostarczonych przez zleceniodawcę wynika również wybór pojazdu, który obsłuży dane zlecenie. Oprócz czynników odnoszących się do wymagań klienta, należy także rozpatrzyć dostępność oraz rentowność pojazdu.

Czynniki brane pod uwagę przy wyborze pojazdu:

• informacje wynikające wprost ze zlecenia, np. przewóz materiałów niebezpiecznych, transport chłodniczy,
• dostępność pojazdów i kierowców,
• rentowność pojazdu.

3. Wyznaczenie trasy transportu

Przy wyznaczaniu trasy należy wziąć pod uwagę informacje przekazane przez klienta, a następnie wyznaczyć najbardziej optymalną trasę pod kątem czasu i kosztów przejazdu. Na tym etapie istotne są następujące parametry:

• daty załadunku i rozładunku, a tym samym maksymalny czas przejazdu,
• długość trasy,
• opłaty drogowe,
• ograniczenia tonażowe i inne ograniczenia odnoszące się do specyfiki przewozu, np. zakaz przewozu towarów niebezpiecznych,
• inne czynniki, jak np. możliwe przeprawy promowe.

4. Ostateczna kalkulacja kosztów transportu

Ostatnim etapem wyceny frachtu jest podsumowanie wydatków wynikające z poprzednich etapów, a także dodanie do nich wynagrodzenia kierowcy i innych kosztów administracyjnych, związanych z obsługą zlecenia. Dopiero na tej podstawie można doliczyć marżę, czyli zakładany zysk ze zlecenia.

Przy wycenie transportu bardzo ważne jest ścisłe określenie kosztów, które firma transportowa poniesie na każdym etapie przewozu. W przeciwnym wypadku możliwa jest sytuacja, w której koszty przewozu pochłoną zakładany zysk.

Wpływ paliwa, odległości i ładunku na cenę transportu

Koszty przewozu towarów uzależnione są od wielu czynników, ale to trzy z nich mają największy wpływ na ich wysokość. Zaliczamy do nich: cenę paliwa, odległość oraz rodzaj przewożonego ładunku.

Cena paliwa

Paliwo stanowi często 30-40% kosztów transportu drogowego. Dlatego nawet niewielkie wahania cen, sięgające kilkunastu groszy za litr, znacząco wpływają na stawki transportowe.

Odległość

Kolejny czynnik jest najbardziej oczywisty: im dłuższa trasa, tym wyższy koszt transportu. Mogą jednak zdarzyć się przypadku, kiedy w przypadku bardzo długich dystansów, cena za kilometr przewozu może być niższa, ze względu na to, że część kosztów transportu jest stała.

Rodzaj ładunku

Cena frachtu zależy także od rodzaju przewożonego ładunku. Im większy i bardziej skomplikowany do przetransportowania, tym koszt może być wyższy. Wśród czynników wpływających na cenę frachtu znajdziemy:

• wagę towaru,
• objętość ładunku,
• specjalne wymagania transportowe, np. konieczność przewozu w chłodni, przewóz towarów niebezpiecznych.

Sezonowość i sytuacja rynkowa a stawki transportowe

Niebagatelny wpływ na cenę frachtu mają też sezonowość oraz koniunktura gospodarcza. Jakie czynniki związane z nimi mogą wpłynąć na ceny? Oto najczęściej spotykane przykłady:

• krótkotrwałe zwiększenie popytu,
• sezonowe szczyty w branży e-commerce, np. przed świętami,
• ograniczona dostępność kierowców,
• kryzysy paliwowe lub logistyczne,
• sytuacja polityczna w krajach importu lub krajach, przez które przechodzą szlaki handlowe.

Wówczas ceny frachtu mogą znacząco wzrastać – nawet o kilkadziesiąt procent. To istotna informacja nie tylko dla właścicieli firm transportowych (większa marżowość w poszczególnych okresach roku), ale też właścicieli ładunków (możliwość odpowiedniego planowania transportu poza okresami szczytowymi, gdy nie są one bezpośrednio z nimi związane).

Jak obniżyć koszty frachtu w firmie?

Firmy transportowe i spedycyjne mogą ograniczać koszty logistyczne poprzez analizę procesów, a następnie ich optymalizację.

Najczęściej stosowane metody na obniżanie kosztów transportu to:

• lepsze planowanie tras, np. za pomocą profesjonalnych map w fireTMS, 
• łączenie ładunków,
• ograniczanie pustych przebiegów
• negocjowanie stawek z przewoźnikami,
• wykorzystanie systemów TMS do planowania transportu.

Nowoczesne narzędzia, takie jak kompleksowe systemy TMS, pozwalają na każdym etapie planowania transportu szybko obliczyć koszty, zoptymalizować wydatkii wybierać najbardziej opłacalne rozwiązania.

Najczęstsze błędy przy wycenie transportu

Nieprawidłowa wycena transportu może prowadzić do strat finansowych oraz konfliktów z klientami, dotyczących warunków i terminu przewozów. Niestety błędów jest dość długa, dlatego warto zastanowić się nad wdrożeniem rozwiązań, pomagających ich uniknąć już na najwcześniejszym etapie planowania.

Do najczęstszych błędów należą:

• nieuwzględnienie opłat drogowych,
• zaplanowanie przewozu drogami z zakazem ruchu dla transportu ciężkiego lub transportu towarów niebezpiecznych,
• niedoszacowanie kosztów paliwa,
• brak uwzględnienia czasu pracy kierowcy,
• błędne lub niekompletne dane dotyczące ładunku,
• pominięcie kosztów administracyjnych.

Dlatego dokładna analiza wszystkich elementów transportu i kosztów, które za nimi stoją jest kluczowa dla prawidłowej kalkulacji ceny frachtu.

Podsumowanie: jak analizować ceny frachtu?

Ceny frachtu zależą od wielu czynników operacyjnych i rynkowych, np. od odległości między punktami załadunki i rozładunku, siatki drogowej i warunków transportu, przez charakter ładunku, aż po aktualną sytuację na rynku logistycznym. Aby prawidłowo oszacować koszt transportu towarów, należy uwzględnić wszystkie elementy składające się na operację transportową, takie jak paliwo, opłaty drogowe, wynagrodzenie kierowców czy obsługę logistyczną. Trzeba pamiętać, że te zasady dotyczą transportu drogowego, inne jego odmiany, jak kolejowy czy też fracht morski rządzą się swoimi prawami.

Systematyczna analiza stawek transportowych oraz wykorzystanie narzędzi do planowania transportu, takich jak systemy TMS, pozwala firmom skuteczniej kontrolować koszty i poprawiać swoją efektywność. Dlatego warto sprawdzić nowoczesny i kompleksowy system fireTMS dla transportu, dzięki któremu można skutecznie zarządzać nie tylko przewozami, ale również ułatwić sobie pracę przy monitorowaniu transportu i wystawianiu faktur, dzięki integracji systemu z KSeF. Chcesz się przekonać, jak nasz system działa w praktyce? Załóż konto i rozpocznij bezpłatny 14-dniowy okres testowy!