Mocowanie ładunku – zasady, metody i przepisy w transporcie

Prawidłowe mocowanie ładunku jest jednym z podstawowych warunków bezpiecznego przewozu drogowego. Dla właścicieli i menadżerów firm transportowych to jeden z kluczowych elementów organizacji zlecenia, gdyż bezpośrednio odnosi się do spełnienia wymogów stawianych przewoźnikom. Dowiedz się więcej o technice przygotowania ładunków, by móc je prawidłowo zamocować, a następnie przewozić. 

Czym jest mocowanie ładunku i dlaczego jest tak ważne?

Mocowanie ładunku polega na takim rozmieszczeniu i zabezpieczeniu towaru, aby nie przesunął się, nie przewrócił i nie wypadł poza przestrzeń ładunkową podczas jazdy. Ma to znaczenie przy hamowaniu, skręcaniu i ruszaniu pod górę.

Źle zabezpieczony towar może uszkodzić naczepę, doprowadzić do utraty stabilności pojazdu albo stworzyć zagrożenie dla innych uczestników ruchu. Ponadto taki ładunek może ulec zniszczeniu, gdyż działają na niego również siły tarcia. Uszkodzenie sprzętu (samochód, naczepa, przyczepa) lub przewożonego towaru oznacza też straty finansowe, opóźnienia i trudniejsze dochodzenie odpowiedzialności. 

Jakie są podstawowe zasady zabezpieczania ładunku?

Podstawą jest dopasowanie pojazdu do ładunku, równomierne rozłożenie masy oraz zastosowanie mocowań odpowiednich do ciężaru, kształtu i podatności towaru na przesunięcie. Polskie przepisy wskazują m.in., że ładunek nie może powodować przekroczenia DMC, ładowności ani dopuszczalnych nacisków osi, naruszać stateczności pojazdu, utrudniać kierowania czy ograniczać widoczności. Musi być też zabezpieczony przed zmianą położenia, a urządzenia mocujące przed rozluźnieniem, zwisaniem lub spadnięciem.

W firmie warto stosować listę warunków do spełnienia obejmującą: masę i wymiary, stan podłogi, punkty mocowania, pasy, liny, kąty odciągów, wolne przestrzenie i kontrolę po starcie.

Metody mocowania ładunku w transporcie drogowym

W praktyce stosuje się kilka technik mocowania, choć często stosowane są metody łączone. Najważniejsze z nich to:

• blokowanie – ograniczenie ruchu przez elementy boczne, np. ściany, burty, kłonice, a także kliny lub wypełnienia,
• odciągi proste – mocowanie ładunku bezpośrednio do sztywnych lub specjalnych punktów na pace, np. zaczepów,
• przepasanie od góry – zwiększenie docisku ładunku do podłoża,
• zamykanie – wykorzystanie konstrukcji pojazdu lub kontenera.

Dyrektywa 2014/47/UE wskazuje te metody jako możliwe do stosowania pojedynczo lub łącznie. Załącznik III określa siły 0,8 masy ładunku w kierunku jazdy oraz 0,5 masy w bok i do tyłu.

Rodzaje pasów i akcesoriów do mocowania ładunku

Do mocowania towaru najczęściej używane są pasy transportowe z napinaczem, pętle (pasy pętlowe), narożniki ochronne, maty antypoślizgowe, belki rozporowe, listwy, kliny, łańcuchy i wypełniacze pustych przestrzeni. Dobór akcesoriów powinien wynikać z parametrów przewozu, a nie wyłącznie z przyzwyczajenia kierowcy.

Przed wyjazdem należy sprawdzić, czy pasy nie są przecięte, przetarte, zdeformowane lub pozbawione etykiety. Przy ciężkich maszynach i stali częściej stosuje się zabezpieczenia łańcuchowe, a przy ładunkach paletowych duże znaczenie mają maty, narożniki i blokowanie.

Przepisy dotyczące mocowania ładunku w Polsce i UE

W Polsce kluczowe znaczenie ma art. 61 Prawa o ruchu drogowym, który opisuje warunki przewozu ładunku. W przewozach międzynarodowych ważna jest też dyrektywa 2014/47/UE dotycząca drogowych kontroli technicznych pojazdów użytkowych w Unii. Podczas kontroli pojazd może zostać sprawdzony pod kątem zabezpieczenia ładunku, aby potwierdzić, że nie zagraża bezpieczeństwu jazdy, życiu, zdrowiu, mieniu ani środowisku.

Kontrola może obejmować pojazd, punkty mocowania, wytrzymałość nadwozia, pasy, łańcuchy i sposób zastosowania danej metody. Dyrektywa odwołuje się m.in. do norm EN 12195-1, EN 12195-2, EN 12195-3, EN 12195-4, EN 12640 i EN 12642.

Jak dobrać odpowiednią metodę mocowania do rodzaju ładunku?

Dobór metody powinien zależeć od masy, kształtu, środka ciężkości, opakowania oraz rodzaju naczepy. Inaczej zabezpiecza się palety, inaczej maszyny, stal, big bagi czy towar sypki.

Im cięższy ładunek i im mniejsza powierzchnia styku z podłożem, tym większe znaczenie mają tarcie, punkty mocowania i prawidłowe rozłożenie sił.

Najczęstsze błędy przy zabezpieczaniu towarów

Do najczęstszych błędów przy mocowaniu ładunku należą: zbyt mała liczba pasów, niewłaściwy kąt mocowania, brak mat antypoślizgowych, pozostawienie pustych przestrzeni, mocowanie do nieodpowiednich punktów oraz używanie zużytych pasów lub łańcuchów.

Część problemów powstaje jeszcze przed załadunkiem, gdy firma nie ma pełnych danych o masie, wymiarach, środku ciężkości lub opakowaniu. Dlatego zabezpieczanie towaru powinno być elementem planowania transportu, a nie ostatnią czynnością na rampie.

Kontrola i odpowiedzialność za prawidłowe mocowanie ładunku

Za bezpieczeństwo przewozu mogą odpowiadać załadowca, przewoźnik, kierowca, a czasem również spedytor lub nadawca. Zakres odpowiedzialności zależy od zapisów w dokumentach i ustaleń między stronami, ale podczas kontroli to pojazd i kierowca są weryfikowani bezpośrednio.

Dyrektywa 2014/47/UE dzieli usterki dotyczące zabezpieczenia ładunku na drobne, poważne i niebezpieczne. Poważna usterka oznacza możliwość znaczącego przesunięcia lub przewrócenia ładunku, a niebezpieczna – bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Podsumowanie: jak zapewnić bezpieczeństwo ładunku w transporcie

Bezpieczne mocowanie ładunku wymaga połączenia wiedzy technicznej, procedur i bieżącej kontroli. Kluczowe są: dobór właściwego pojazdu, prawidłowe rozmieszczenie masy, sprawne pasy i akcesoria, właściwa metoda mocowania oraz kontrola przed wyruszeniem w trasę.

Dla firm transportowych to kwestia bezpieczeństwa, zgodności z przepisami i kosztów. Warto więc stosować listy czynności do wykonania, szkolić kierowców i porządkować dane o zleceniach w systemie TMS, aby informacje o ładunku, pojeździe i wymaganiach przewozu były dostępne przed rozpoczęciem trasy.

Masz firmę transportową i szukasz kompleksowego systemu do zarządzania transportem? Załóż bezpłatne konto w fireTMS i rozpocznij 14-dniowy darmowy okres próbny, w trakcie którego poznasz możliwości naszego systemu.